|   peuters en kleuters   |   lagere school   |   adolescenten   |   informatief   |  


Van den Abeele, V. (2007). Oma, ik ben Marloes! Uitgeverij Columbus
Marloes gaat graag naar haar om toe.  Ze bakken koekjes en doen samen boodschappen. Maar op een dag herkent oma haar niet meer.  En zet oma zomaar haar schoenen in de koelkast. Marloes hoort dat oma een ziekte heeft waardoor je in de war raakt. Toch blijft oma de liefste oma van de hele wereld.

Fiddelaers, R. ( ). Bo de Beer neemt afscheid. Uitgeverij In de Wolken
Een kleurboekje voor kleine kinderen over afscheid nemen en rouwen.
Het begeleidende voorleesgedichtje gaat over Bo de Beer die afscheid moet nemen van Beer. Uitstekend te gebruiken om kleine kinderen voor te bereiden op een begrafenis of crematie.

Put, D. (2011). Als de maan lacht. Uitgeverij Clavis
Een zeer gevoelig verhaal over een groot verlies van een klein meisje waarin emoties heel herkenbaar worden weergegeven. Voor kinderen vanaf 4j.

Van Emmerik, Y.(2004). Als vlinders konden spreken. Uitgeverij Ten Have
De auteur gaat naast het kind staan en schrijft over schrik, het gemis en over wat ‘dood-zijn’ eigenlijk is. In korte en eenvoudige teksten wordt rouw voor kinderen bespreekbaar.

Koppens, J. (2012). Poes denkt aan vis. Uitgeverij Clavis
Wat gek. De Vis van Poes beweegt niet meer. Hond en Poes proberen Vis weer te laten zwemmen, maar dat lukt niet. Giraf weet wat er aan de hand is: Vis is dood. Samen besluiten ze Vis te begraven. Maar Poes wil Vis niet vergeten. Hoe kan Poes aan Vis blijven denken? Een zacht verhaal over verdriet en steun. Voor kinderen vanaf 30mnd

Van Genechten, G. (2010). Rikki en de eekhoorn. Uitgeverij Clavis
Het is herfst in het bos. Rikki is op zoek naar kastanjes, maar hij vindt op de grond ook een eekhoorn.
Slaapt hij? Is hij ziek of heeft hij zijn pootje gebroken? Rikki haalt zijn vriendinnetje Anni erbij en samen brengen ze de eekhoorn naar Rikki's mama. Die ziet meteen wat er aan de hand is.
Een ontroerend verhaal over afscheid nemen.

Dieltiens, K. (2013). De Gouden bal. Uitgeverij Clavis
Dit boek is een heruitgave van een bijzondere titel over rouwverwerking, afscheid nemen en verlies. Het verhaal gaat over geboren worden, kind mogen zijn, en sterven als deel van het leven.

Van Hest, P. (2013). Sjuleke. Uitgeverij Clavis
Sjuleke is de hond van Roman. Roman vindt het heerlijk om indiaantje te spelen en zich te verstoppen. Papa en mama kunnen hem niet vinden, maar Sjuleke natuurlijk wel. Roman en Sjuleke zijn dan ook dikke vrienden.
Als Roman op een ochtend bij de mand van Sjuleke komt, beweegt hij niet. Sjuleke is dood. Samen met papa en mama moet Roman zijn verdriet verwerken. Maar hij blijft aan Sjuleke een prachtige herinnering over houden.

Varley, S. (2006). Derk Das blijft altijd bij ons. Uitgeverij lemniscaat - ook op YouTube
Prentenboek over Derk Das, die voelt dat hij spoedig zal sterven. Als dat inderdaad gebeurt (hij droomt van een doorgang door een lange tunnel), zijn alle dieren erg verdrietig, maar later herinneren ze zich allerlei dingen die ze van Das geleerd hebben. Ze verwerken hun verdriet door samen te praten over hun vriend.

Bruna, D. (2008). Lieve oma pluis. Uitgeverij Mercis publishing - ook op You Tube
Oma Pluis is doodgegaan en Nijntje heeft veel verdriet. Oma wordt thuis opgebaard en de begrafenis vindt plaats op een rustig plekje in het bos. Ten slotte zien we Nijntje plantjes brengen naar het graf. Een moeilijk thema dat op lichtvoetige en directe wijze beschreven is en aansluit bij de kinderlijke belevingswereld. Vanaf 2j.

Kuyper, S. (2007). Sjaantje doet alsof. Uitgeverij Nieuw Amsterdam
In Sjaantje doet alsof laten ze treffend zien hoe je om kunt gaan met het gegeven dat iemand er niet meer is. Je kunt verdrietig zijn, je kunt somber worden, maar je kunt diegene ook in je herinnering terughalen en even doen alsof hij er nog is.

Verrept, P. (2010). Ik mis je. Uitgeverij Larrios
Toen Anja verhuisde, voelde ik me raar. Ze was mijn beste vriendje. 'Ik denk dat je haar mist', zei mama. Wat is dat, missen, vroeg ik me af.
Ik dacht aan Anja en ik dacht aan oma. Oma is dood. Ik denk dat oma altijd dood zal blijven.

Velthuijs, M. (2010). Kikker en het vogeltje. Uitgeverij Leopold - ook op YouTube
Kikker en zijn vriendjes vinden in het bos een dood vogeltje. Kikker denkt dat het vogeltje slaapt, eend denkt dat het ziek is, maar haas weet dat er meer aan de hand is. De dieren besluiten om het vogeltje te begraven. Ze zijn onder de indruk. Dan gaan ze verder spelen. Het leven gaat verder.
Het prentenboek wil jonge kinderen iets bijbrengen over dood en de rituelen die daarbij horen. Na het ritueel gaat het gewone leven verder. De dieren hernemen zoals kinderen hun spel en ook de natuur herleeft. De dode vogel is vervangen door een soortgenoot. Deze optimistische aanpak sluit goed aan bij de voorstelling die jonge kinderen hebben van de dood. Dat de personages dieren zijn, maakt het verhaal ook minder bedreigend.

Fiddelaers, R. (2011). Doodgaan is geen feest. Over doodgaan, cremeren en rouwen. Uitgeverij In de Wolken
Dit informatieve prentenboek vertelt hoe twee jonge kinderen de dood van hun papa ervaren. De drukte in huis, het afscheid van papa, het cremeren, de reacties van de kinderen op de afwezigheid van hun papa wordt in korte zinnen bij een prent beschreven.

Alting, O. (2013). Waar is opa beer? Uitgeverij Pica
Beertje begrijpt niet veel van doodgaan en heft veel verdriet als hem wordt verteld dan opa er nooit meer zal zijn om met hem te spelen. Prentenboek geschikt voor kinderen vanaf 3j.

Gray, N. (2004). Opa en Kleine Beer. Uitgeverij Columbus
Een ontroerend prentenboek over Kleine Beer die dol is op zijn opa. Helaas gaat opa dood.
Kleine Beer gaat graag op bezoek gaan bij Opa beer, elke vrijdagmiddag. Samen drinken ze thee en klimmen ze in het boomhuis in de tuin, om uit te kijken over de grote wereld in de verte. Opa vertelt Kleine Beer over vroeger, toen opa zelf nog klein was. Maar op een dag ligt opa beer in het ziekenhuis. Hij is zo ziek, dat hij geen verhaal kan vertellen aan Kleine Beer, die natuurlijk bij opa op bezoek komt. ‘Vertel jij mij deze keer maar een verhaal’, zegt opa. Dus vertelt Kleine Beer zelf een verhaal, over een kleine beer die elke vrijdag thee drinkt met zijn opa, en in het boomhuis klimt, en naar verhalen luistert… Opa beer valt in slaap, in het ziekenhuis. Hij is al heel oud, en mama vertelt Kleine Beer dat opa is gestorven. Kleine Beer is nog nooit zo verdrietig geweest. Maar hij weet zeker, dat hij later net opa beer wil worden als zijn eigen opa beer!

Van de Donk, H. (2013). Het wolkenhuis. Uitgeverij In de Wolken
Dit boek is gemaakt voor kinderen van 0 tot 6 jaar die met verlies te maken krijgen. Het boek is een praktisch hulpmiddel om aan zeer jonge kinderen uit te leggen wat het betekent als hun papa of mama doodgaat. De mooie illustraties ondersteunen het verhaal.

Slosse, N. (2013). Grote boom is ziek. Uitgeverij Abimo - ook op You Tube
Het prentenboek “Grote Boom is ziek” wil een open communicatie over een ernstige ziekte bij een geliefde ander stimuleren. Kinderen eerlijk betrekken wanneer iemand in hun omgeving getroffen wordt door een levensbedreigende ziekte, maakt de situatie voor alle betrokkenen minder bedreigend.

Cobb, R. (2014). Ik mis mama. Uitgeverij Biblion
Ik mis mama is een bijzonder boek over het verlies van een ouder. Heldere teksten en rake beelden verhalen over de vele emoties die een rouwend kind kan ervaren, van woede tot schuldgevoel en van verdriet tot verbijstering.

Intrabartolo J. (2013). Waar is oma nu ? Uitgeverij Scrivo
Waar is oma nu? is een eenvoudig, kleurrijk en positief kinderboek, dat een ingrijpend thema behandelt: de dood van een familielid.
De lezer volgt het meisje Isa, dat onlangs haar oma heeft verloren en volhardend op zoek gaat naar het antwoord op haar vraag: waar is oma nu? In simpele bewoordingen en met aansprekende illustraties komen allerlei aspecten van de dood aan de orde, zoals de begrafenis, de onsterfelijkheid van de geest én de verschillende denkbeelden die er zijn rondom `het hiernamaals’.

Heutink, E. (2010). Merijntje Muis. Uitgeverij In de wolken
Een kleurboekje voor kleine kinderen. Het begeleidende voorleesgedichtje gaat over Merijntje Muis die afscheid neemt van lieve Muis.

Neefjes, A. (2009). Een ballon voor opa. Uitgeverij Leopold
De opa van Tara zit aan allemaal slangetjes vast. Hij ligt in het ziekenhuis. Tara mag hem even opzoeken, maar papa blijft de hele middag. Dan gaat de telefoon. Mama schrikt en Tara weet: opa is dood. Ze begint te huilen. Na een tijdje komen de vragen. Hoelang blijft opa dood? Wat is dood eigenlijk? En waar moet opa’s papegaai nu wonen? Voorleesboekje.

Van den Berg, M. (2005).  De ballonreis. Uitgeverij Ten Have
Het verhaal gaat over een lieve opa en zijn kleinkind. Opa is heel dichtbij. Hij is er bijna altijd. Als er iemand jarig is, als er feest is, om op te passen. Maar dan wordt opa erg ziek. Gaat mijn opa dood? Dit is mijn opa niet. Wat betekent het voor een kleinkind als opa of oma ziek wordt en sterft?

Sommer, A. (2003). Dag oma. Uitgeverij Ploegsma
Het verhaal van ongeloof en verdriet van een kind en een zoektocht naar de invulling van het gemis van een grootouder.

Devos, K. en Jong, C. (2013). Nooit is voor altijd. Davidsfonds
Op een dag was zusje weg. Haar stoel bleef leeg, haar bed onbeslapen, haar beer onbeknuffeld. Mama had verdriet. Dat kon je zien, zelfs aan haar knieën. Papa was stil en onzichtbaar. Wanneer zijn zusje verdwijnt, blijft de jongen verward achter. Wat betekent ‘dood’? Zal hij zijn zusje nooit meer zien? Zijn vader neemt hem mee naar de eekhoorn, zijn moeder toont hem de ster. De jongen wil zo graag naar zijn zusje toe, dat hij besluit iets te verzinnen. Hij begint te tekenen.

Gaudesaboos, P. en Lorraine, F. (2011). Mannetje koek schrijft een boek. Uitgeverij Lannoo
Dit boek over de vrienden van Mannetje Koek gaat over Martha? Zij is pas gestorven. Iedereen hield van Martha en heeft zijn eigen herinneringen. Iedereen wil graag iets tastbaars overhouden om aan haar terug te denken. Terwijl de vrienden haar huis opruimen, neemt de ene de koelkast mee, de andere haar kookboek en een derde een eng Afrikaans masker waarmee Martha hem van de hik afhielp. Het huis wordt leger. Daar worden ze verdrietig van. Dus vrolijken ze samen het huis weer op. Een herkenbaar verhaal over gemis.

Nijssen, E. (2009). Benjamin. Uitgeverij Clavis
Robin krijgt een broertje, maar Benjamin is erg ziek en sterft. De ouders van Robin zijn ontroostbaar. Gelukkkig heeft Robin een lieve oma en opa, een toffe tante en een attente juf die hem opvangen en hem helpen het verdriet te verwerken. En dan gebeurt er een wonder!

De Vos, R. (2009). Lies en Kleine Kater. Uitgeverij Clavis
Grote hond bijt kleine kater; Kater is stil en beweegt niet meer.

Sels, T. (2000). Nooit meer is voor altijd. Uitgeverij Clavis
De vader van Lotte is gestorven. Mama en Lotte hebben verdriet: papa komt nooit meer terug. Lotte vraagt zich af wat ‘nooit meer’ betekent. Mama is veranderd: ze speelt niet meer met Lotte, ze leest niet meer voor, ze doet niets meer… Ook Lotte is niet meer de Lotte van vroeger. Mama neemt haar op schoot. Nu weet Lotte dat alles weer goed zal worden, maar wel anders, want papa is er niet meer bij.

Dreesen, J. (1988). De vlieger van opa. Altoria Averbode
Opa en Frederik zijn in de winter aan zee. Ze maken samen een vlieger. Ook de zomer brengen opa en Frederik samen aan zee door. Maar plots wordt opa onwel en moet naar het ziekenhuis. Opa voelt dat hij gaat sterven en wil met Frederik praten. Als de vlieger drie maal na elkaar een duikeling maakt, zullen opa en Frederik aan elkaar denken. Na de begrafenis gaat Frederik met zijn vlieger spelen. Ja, drie duikelingen! Frederik denkt aan zijn opa.





een initiatief van: Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen vzw - J. Vander Vekenstraat 158 - 1780 WEMMEL
tel 02 456 82 00 | fax 02 461 24 41 | e-mail info@palliatief.be | website www.palliatief.be